JABŁKO

Jabłko to jadalny owoc jabłoni o soczystym miąższu, spożywany na surowo, a także gotowany i pieczony. Służy też jako składnik kompotu, dżemów i konfitur.
W starożytności jabłko było symbolem zdrady, zwłaszcza w życiu prywatnym, a także trucizny, zła, mroku lub ciemności, urodzaju, płodności, wiosny (wspólnie z kwiatem jabłoni), długowieczności i nieśmiertelności. Znajduje to odzwierciedlenie w mitologiach europejskich, np. jabłko niezgody, podarowane przez Parysa najpiękniejszej z bogiń, złote jabłka Iduny, spożywane przez bogów w Asgardzie i zapewniające im nieśmiertelność, czy też Avalon ("Wyspa Jabłek") - celtycki raj i kraina wiecznej wiosny. W tradycji chrześcijańskiej jabłko stało się z tego powodu symbolem pokusy i pożądania - według średniowiecznych artystów jabłko było owocem zerwanym przez Ewę z drzewa poznania dobra i zła, choć Pismo Święte nie zawiera nazwy owocu.
Jabłko jest też tradycyjnym atrybutem władzy królewskiej - złote jabłko z krzyżem symbolizuje sferę kosmiczną, świat i kulę ziemską. Używane jest przy koronacjach obok berła i korony.

JABŁOŃ

(magia miłości, płodności) oraz magiczne działania pozwalające dowiedzieć się co sadzi o nas partner, partnerka.
Rodzaj obejmujący gatunki małych drzew liściastych (rzadziej krzewów), znanych przede wszystkim z wytwarzania bardzo charakterystycznych owoców - tzw. jabłek. Jabłka dziko rosnących odmian są najczęściej małe, zielonkawe, twarde i mają cierpki smak. Zupełnie inaczej wyglądają i smakują owoce uprawianych odmian szlachetnych jabłoni. Są one duże, często efektownie ubarwione, ale przede wszystkim bardzo smaczne i soczyste. Hodowcy wręcz prześcigają się w wynajdowaniu coraz to nowych odmian o jeszcze lepszych "parametrach" owoców. Dość powiedzieć, że tylko w przypadku jabłoni domowej odmian tych naliczono już kilkanaście tysięcy!
Jabłonie są najważniejszymi drzewami owocowymi strefy umiarkowanej i drugimi na świecie po cytrusach. Są to równocześnie jedne z najdłużej uprawianych przez człowieka roślin użytkowych; z wykopalisk wiadomo, że były uprawiane już w okresie neolitu. O specjalnej pozycji jabłoni i jej ważności dla człowieka świadczy wielość i waga znaczeń symbolicznych, które na przestrzeni wieków przypisywało się temu drzewu i jego owocom. Wiadomo chociażby, że jabłka z jednej strony symbolizują miłość, z drugiej - stanowią biblijny symbol "owocu zakazanego", sama jabłoń natomiast należy obok wierzby do ikon polskiego krajobrazu.

JANOWIEC

Janowiec gatunek krzewu z rodziny bobowatych. Występuje w południowej i środkowej Europie, także w Polsce (pas nadmorski, zach. część niżu i pogórze). Uprawiany i dziczejący. Status gatunku we florze Polski: kenofit, efemerofit. Miotlasty krzew osiągający 1,5 do 2 m wysokości. Kanciaste, rózgowate gałązki, przez większą część roku zielone. Na wierzchołkach są bezlistne lub mają tylko drobne, pojedyncze listki. Pędy obficie rozgałęzione. Roślina ozdobna – uprawiany ze względu na swoje oryginalne, żółto kwitnące pędy.

JARZĘBINA

Jarzębina, jarząb zwyczajny, jarzębina (Sorbus aucuparia L.) to gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny różowatych. Występuje w Europie, południowo-zachodniej Azji, zachodniej Syberii. W Polsce pospolity na całym obszarze. Roślina wieloletnia, megafanerofit. Żyje 80-100 lat (wg niektórych źródeł tylko do 60 lat. Pojedyncze okazy osiągają znacznie starszy wiek, np. jedna z jarzębin w Świnoujściu przekroczyła wiek 130 lat. Kwiaty przedsłupne, kwitną od maja do czerwca. Mają charakterystyczny zapach gorzkich migdałów. Surowe owoce są niejadalne, nie tylko z powodu gorzkiego smaku, ale również zawartości trującego składnika (kwas parasorbinowy). Natomiast po przemrożeniu, lub po zanurzeniu na chwilę we wrzątku (tzw. blanszowanie) tracą trujące właściwości i gorzki smak. Owoce są używane w postaci przetworów, cenione są w kuchni i przetwórstwie. Zawierają dwukrotnie więcej karotenu niż marchew oraz alkaloid sorbinę, który nadaje im gorzki smak. Wyrabia się z nich jarzębiak, soki, dżemy, marmoladę, syropy, mus. Po usmażeniu z jabłkami stanowią doskonały dodatek do mięs. Dla celów przetwórstwa uprawiane są odmiany o dużych i jadalnych owocach (np. var. edulis Dieck.).

JAŚMIN

Jaśmin, jaśminek (Jasminum), rodzaj rośliny z rodziny oliwkowatych, ok. 200 gatunków krzewów i zdrewniałych pnączy, występujących w cieplejszych obszarach półkuli północnej.
Ze względu na piękne kwiaty i zapach cenione jako rośliny ozdobne, lecz w Polsce uprawa możliwa tylko w szklarniach (nieodporne na mrozy). Olejki lotne występujące w kwiatach jaśminu używane są w przemyśle perfumeryjnym. Najczęściej uprawiane gatunki to jaśmin wonny (Jasminum odoratissimum) z Wysp Kanaryjskich i Madery, jaśmin wielkolistny (Jasminum sambac) z Indii i Cejlonu, stosowany do aromatyzowania herbaty, jaśmin lekarski (Jasminum officinale) z Azji Środkowej i Wschodniej. Nazwy jaśminu używa się w Polsce dla często sadzonego krzewu - jaśminowca.

JAŁOWIEC

Jałowiec (Juniperus), rodzaj z rodziny cyprysowatych, ok. 70 gatunków zimozielonych drzew i krzewów rosnących na półkuli północnej, sięgających aż w góry obszarów przyrównikowych. Na półkuli południowej tylko 1 gatunek. Szpilki ustawione naprzeciwlegle lub w okółkach, czasem w formie łusek. Nasienie w postaci tworu zwanego szyszkojagodą. Drewno jałowca odporne na gnicie, stosowane w budownictwie i stolarstwie. W Polsce 2 gatunki: bardzo częsty jałowiec pospolity występujący w lasach, na wrzosowiskach, na siedliskach ubogich, i jałowiec sawina (Juniperus sabina), bardzo rzadki, znany tylko z Pienin.

JĘCZMIEŃ

Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Najstarsze znane dowody na uprawę jęczmienia pochodzą z Bliskiego Wschodu i są datowane na VII tysiąclecie p.n.e. W stanie dzikim występuje w całej strefie umiarkowanej półkuli północnej i Ameryki Południowej. Znajduje zastosowanie jako podstawowy surowiec do produkcji słodu jęczmiennego w browarnictwie oraz do produkcji kasz.

JEMIOŁA

Jemioła to jedyna w Polsce roślina nie zapuszczająca korzeni do ziemi i chyba jedyny pasożyt, któremu przypisuje się tyle szczęściodajnych właściwości. Nawet botanicy nie widzą potrzeby gwałtownego zwalczania tej rośliny - nie szkodzi zbyt wiele i zdobi drzewo.
W Polsce znany jest tylko jeden gatunek jemioły. Rośnie on na drzewach liściastych: topolach, lipach, klonach, wierzbach, a także na jabłoniach i gruszach. Jej owoce dojrzewają na początku zimy i są przysmakiem ptaków zimujących w kraju. Jemioła zamiast zwykłych korzeni ma specjalne ssawki, wrastające pod korę drzewa. Dzięki nim może podkradać swemu żywicielowi wodę. Jeśli są to pojedyncze krzaczki (chociaż czasem można się doliczyć aż dwustu), nie szkodzą one drzewu. A dla ludzi mają znaczenie szczególne.

JESION WYNIOSŁY

Jesion wyniosły, okazały – osiąga nawet 40 m wysokości jest uważany za jedno z najwyższych europejskich drzew liściastych. I jedno z najbardziej eleganckich pod względem pokroju. Istotnie, już sama nazwa gatunkowa "wyniosły" nawiązuje do jego wysokiej, regularnej i strzelistej, a przez to niezwykle eleganckiej sylwetki, dzięki której bywa on czasami nazywany "arystokratą wśród drzew". Gruby, ale przede wszystkim prosty i wysoki pień jesionu wyniosłego jest zwykle regularnie walcowaty, zaś wysoko wysklepiona, wsparta na grubych i długich konarach korona - luźna i wyraźnie prześwitująca. Oczywiście drzewa rosnące na wolnej przestrzeni mogą posiadać bardziej krępą i rozłożystą sylwetkę, a ich konary mogą być jeszcze potężniejsze. Poza pokrojem, charakterystyczne dla jesionu wyniosłego są stosunkowo duże, pierzasto złożone, matowozielone liście, które jesienią opadają bez przebarwienia. Owoce, podobnie jak u innych jesionów, mają postać zebranych w gęste wiązki pojedynczych, języczkowatych skrzydlaków (tzw. samar). Bardzo dobrą cechą rozpoznawczą gatunku są matowoczarne pąki. Okazuje się zresztą, że ten matowoczarny kolor dotyczy nie tylko pąków - także pokryta delikatnym rysunkiem bruzd kora starszych drzew jest niemal czarna, a na srebrzystobiałych gałęziach w górnej części korony występuje tu i ówdzie matowoczarny nalot do złudzenia przypominający sadzę.

JEŻYNA

Jeżyna rośnie na miedzach, polach, w zaroślach, lasach i zrębach leśnych. Jest krzewem wieloletnim o pędach lekko zagiętych, mocno kolczastych, od 1-1,5 m wysokości. Liście złożone, ogonkowe, pięciodzielne na pędach płonnych, zaś na owocujących trójdzielne, spodem kolczaste. Kwiaty białe, pięciopłatkowe. Owoce początkowo zielone, potem czerwone, a dojrzałe mięsiste, fioletowoczarne, smaczne, kwaskowo-słodkie. Dojrzałe owoce zawierają cukry, kwasy organiczne - jabłkowy i winny, aktywne i pomagające w trawieniu antocyjanki, sole mineralne oraz liczne witaminy: B1, B2, B6, B12, C i PP i prowitaminy A.