TAMARYNDA

Tamarynd to drzewo tropikalne rosnące w Afryce, a owoce tego drzewa często wykorzystywane są jako przyprawa Tamarynda w wielu kuchniach świata np: w kuchni azjatyckiej, autralijskiej, ameryki południowej czy karaibskiej. Owoce mają dość kwaśny smak. Dodawane są do curry, zup i duszonych mięs. W Tajlandii strączki tamaryndu bardzo często spożywane są jako jeszcze niedojrzałe z dodatkiem cukru, soli i płatków chili. Ten owoc występuje również w popularnym sosie worcestershire. Często wykorzystywany jest też sok z tamaryndowca, który nadaje daniom lekko cierpkiego smaku.

TAMARYSZEK

Tamaryszek to rodzaj krzewów lub małych drzew z rodziny tamaryszkowatych. Liczy około 50 gatunków z pustyń, półpustyń i stepów południowej Europy, północnej Afryki, Azji Mniejszej oraz środkowej Azji. Wymagają stanowisk słonecznych, gleb lekkich, piaszczystych. W naturze rosną często w wyschniętych korytach rzek na glebach zasolonych. Krzewy są bardzo wytrzymałe na suszę.

TARNINA

Tarnina to gatunek krzewu z rodziny różowatych (Rosaceae Juss). Występuje w Europie (poza północno-wschodnimi krańcami), północnej Afryce i zachodniej Azji. W Polsce pospolita na niżu i niższych położeniach górskich (do ok. 500 m n.p.m.). Przypuszcza się, że krzyżówka tego gatunku z ałyczą (Prunus cerasifera Ehrh.) wydała obecnie uprawianą śliwę domową. Owoce, mimo że cierpkie, zawierają dużo cukrów i tłuszczu, są także bogate w witaminę C. Do bezpośredniego spożycia nadają się po przemrożeniu - stają się wówczas znacznie bardziej słodkie, gdyż zmniejsza się w nich zawartość kwasów i garbników. Doskonale nadają się na przetwory domowe. Można z nich robić konfitury, kompoty, nalewki, wina i soki.

TATARAK

Tatarak to polimorficzny gatunek byliny, należący do rodziny tatarakowatych. Pochodzi prawdopodobnie z Indii i Chin, bo tylko tam występują owady zdolne do zapylania tataraku. Rozpowszechniony przez człowieka na całym świecie od strefy subtropikalnej do umiarkowanej. W Polsce jest pospolity na całym terenie z wyjątkiem Karpat.

TAWUŁA

Tawuła to rodzaj krzewów z rodziny różowatych. W jego skład wchodzi ok. 80–100 gatunków, spotykanych na półkuli północnej w strefie chłodnej i umiarkowanej. W Polsce dziko rosną 3 gatunki, wiele innych jest uprawianych jako rośliny ozdobne w parkach i ogrodach.

TEWECJA PERUWIAŃSKA

Tewecja peruwiańska należy do rodziny toinowatych (Apocynaceae). Tewecja pochodzi z ciepłych i suchych obszarów w Peru. Jest wiecznie zielonym krzewem lub małym drzewkiem, dorastającym do 6 metrów wysokości. Ma dekoracyjne, długie, wąskie i błyszczące liście. Przez cały rok wypuszcza trąbkowate, żółte lub niekiedy brzoskwiniowe kwiaty o przyjemnym, delikatnym zapachu. Pokrojem i budową kwiatów przypomina oleander, stąd bywa czasem nazywana tropikalnym oleandrem lub żółtym oleandrem. Często sadzona jest we wszystkich rejonach tropikalnych świata. Wykorzystywana w żywopłotach lub do ekranowania ruchliwych ulic. W Azji kwiaty są niekiedy częścią buddyjskich i hinduistycznych darów ofiarnych. Cała roślina jest silnie trująca. Zawiera glikozydy nasercowe, stosowane niegdyś w lecznictwie. Zwiększają one napięcie i siłę skurczów mięśnia sercowego. Najwięcej glikozydów nasercowych zawierają nasiona. Dla dziecka zjedzenie nawet jednego nasiona może być śmiertelne. Sok otrzymany z liści tewecji, zmieszany z przynęta, stosowano do zabijania „naprzykrzających się” tygrysów koło malajskich wiosek. Sok wykorzystywano także do głuszenia ryb i zatruwania strzał. Mocno rozcieńczony mleczny sok służy w Meksyku jako środek przeciwgorączkowy, przy kłopotach żołądkowych i bólach zęba.

TI

Ti jest rośliną pochodzącą z Hawajów . Jest bardzo popularna na całym świecie i znane ze swych intensywnych kolorów. Roślina niegdyś stosowana na włókna, tkaniny i żywności zwierząt, obecnie traktowana jest jako roślina ozdobna. Można sadzić w doniczkach lub ogrodach. Roślina szybko się ukorzenia.

TOJAD TAURYJSKI

Tojad to gatunek (w niektórych ujęciach systematycznych podgatunek) rośliny z rodziny jaskrowatych. W Polsce uznany za wymierający. Kwiaty ma zebrane w prosty kwiatostan, osadzone na sterczących ku górze, owłosionych szypułkach. Kielich ciemnoniebieski, gęsto owłosiony (włoski proste i gruczołowate). Płatki korony przekształcone w główkowate miodniki (czasem odgięte w tył), ostrogi miodników zakrzywione . Roślina podlega w Polsce ochronie ścisłej.

TOJEŚĆ

Tojeść inaczej krwawnica pospolita to gatunek rośliny wieloletniej z rodziny krwawnicowatych, jeden z kilku występujących w Polsce. Jest pospolity na siedliskach wilgotnych. Występuje w całej Europie i w Azji w pasie od Afryki Płn. po koło podbiegunowe. Zawleczony do Peru, Tasmanii, Australii, Kanady i USA. W Stanach Zjednoczonych uważany jest za agresywną roślinę inwazyjną zawleczoną przez osadników i rozprzestrzeniającą się od XIX wieku z terenu Nowej Anglii. Obecnie występuje na całym obszarze USA z wyjątkiem Florydy. Uprawiana jest w ogródkach wodnych jako bardzo dekoracyjny element brzegów zbiornika i próchnicznych rabatach. Rozmnaża się ją przez podział korzeni i sadzonki pędowe oraz wysiew nasion. Lubi stanowiska słoneczne nad brzegami wód lub na wilgotnych rabatach. Wykorzystywana w medycynie wykazując działanie przeciwgorączkowe, przeciwzapalne i rozszerzające naczynia krwionośne.

TONKOWIEC WONNY

Tonkowiec wonny to wysokie drzewo tropikalne Ameryki Południowej, które posiada mięsiste, jajowate, czarne strąki w kształcie migdałów nazywane jako Bób Tonka. Znane są one przede wszystkim ze względu na swój piękny zapach i możliwość wykorzystywania w perfumiarstwie. Ich woń jest bardzo słodka, podobna do rumu. Przypomina tez wanilię, goździki, cynamon oraz migdały.Najczęściej Bób Tonka jest składnikiem bazy perfum, bo poza pięknym, słodkim zapachem, ma właściwości utrwalające. Niestety, czasami wykorzystuje się Tonke jako substytut wanilii, ponieważ jest znacznie tańsza. Nie daje to już tak głębokiego efektu jaki dałoby połączenie ich razem, zazwyczaj baza jest wtedy jakby uboga. W przemyśle farmaceutycznym Tonka wykorzystywana jest w lekach na przykład na serce.

TOPOLA

Topola osikowa (Populus tremuloides Michx. ) to gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych (Salicaceae). Występuje w Ameryce Północnej (nie należy go mylić z europejską topolą osiką - Populus tremula). Występuje na zróżnicowanych siedliskach. Nie znosi silnego zacienienia i pojawia się na terenach otwartych w postaci jednogatunkowych drzewostanów lub mieszanych z udziałem innych światłolubnych gatunków. Masowo kolonizuje miejsca po pożarach. Występuje w postaci klonalnej (jako genet) – nowe drzewa wyrastają z odrostów korzeniowych. Znane są okazy liczące dziesiątki tysięcy ramet (pni) zajmujących do 80 hektarów powierzchni, osiągających łączną masę 6,5 tys. ton i żyjących być może już od miliona lat.

TRĘDOWNIK

Trędownik bulwiasty to gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny trędownikowatych. Występuje na terenie całej Europy oraz we wschodniej Azji. W Polsce jest pospolity na całym terenie. Kwitnie od czerwca do sierpnia, zapylana jest przez błonkówki. Po zapłodnieniu szyjka słupka najpierw wydłuża się, potem zagina, a w końcu odpada. Rośnie w lasach liściastych, zaroślach, na brzegach potoków, w rowach, porębach, siedliskach ruderalnych. Preferuje świeże i próchniczne gleby. W górach występuje po regiel dolny. Hemikryptofit. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu Fagetalia. Jest rośliną trującą o niemiłej woni ale również roślina leczniczą. Surowcem są liście – Scrophulariae Folium, które zawierają flawony (diosmina), o działaniu przeciwobrzękowym. Diosmina hamuje ponadto wydzielanie histaminy. Z tego powodu stosowany jest w niewydolności krążenia żylnego. Surowiec zawiera również irydoidy (harpagozyd) działające przeciwbólowo i przeciwzapalnie.

TRILLIUM

Trillium to leśna roślina okrywowa, długowieczna i łatwa w uprawie choć rośnie stosunkowo wolno. Lubi zasobne, wilgotne i ocienione miejsca. Trillium najlepiej rozrasta się gdy posadzone jest w lekko ocienionym miejscu, natomiast liście i kwiaty z reguły osiągają większe rozmiary w głębszym cieniu.

TRZCINA CUKROWA

Trzcina cukrowa gatunek byliny należący do rodziny wiechlinowatych. Zwyczajowo nazywana jest trzciną cukrową, mimo że z biologicznego punktu widzenia jest to nazwa nieprawidłowa, roślina nie należy bowiem do rodzaju trzcina, lecz rodzaju cukrowiec. Prawdopodobnie pochodzi z Nowej Gwinei. Uprawiana jest wszędzie w strefie tropikalnej. Źdźbło osiąga wysokość do 2-6 (8) m i średnicę 2-7 cm, jest nierozgałęzione. U dołu nagie i woskowate, z pierścieniami blizn po liściach, u góry okryte zachodzącymi na siebie pochwami liściowymi. Zwykle żółtawe lub czerwonawe. Międzywęźla mają ok. 20 cm, skracają się w dole źdźbła. W węzłach wyrastają korzenie (w dole) lub ich zawiązki, a nad nimi znajduje się strefa przyrostu pozbawiona nalotu woskowego. Miękisz wewnątrz źdźbła zawiera do 20% cukrów.

TRZYKROTKA

Trzykrotka jest jedną z najbardziej lubianych roślin doniczkowych, jak mało która łatwa w uprawie, że nawet największy amator, będzie potrafił o nią zadbać. Należy zauważyć, że mimo tej łatwości w uprawie, jest jednak bardzo atrakcyjna i stanowi znakomitą dekorację do mieszkania. Najchętniej uprawiane gatunki trzykrotki to Tradescantia albiflora – trzykrotka biała, o płożących pędach, często zielonych, podłużnojajowatych liściach i trzykrotnych białych kwiatach. Występuje ona w różnych odmianach ‘Albovittata’ z białymi paskami, ‘Aureovittata’ z żółtymi paskami, ‘Rochford’s Silver’ wielobarwna. Tradescantia blossfeldiana – Trzykrotka Blossfelda, dochodząca do 20 cm, o bardziej wzniesionych i wydłużonych liściach, od spodu czerwonawe a z wierzchu brązowe/ciemnozielone pokryte włoskami. Liczne kwiaty pojawiają się późną zimą lub wiosną o barwie różowo-białej. Tradescantia fluminensis – trzykrotka wężykowata, podobna do trzykrotki białej, ale ma krótkoogonkowe liście i bardziej niebieskawozielone na wierzchu i purpurawoczerwone od spodu. Białe kwiaty ukazują się na końcach pędów. Występuje w odmianach ‘Albovittata’ (białe paski), ‘Laekenensis’ (różowe paski).

TUBEROZA

Rośliny trwałe. Łodyga nie rozgałęziona, u nasady zgrubiała w bulwocebulę. Liście równowąskie. Kwiaty dzwonkowate, białe lub różowawe, o silnej woni, zebrane w szczytowe grono. Zanych jest około 12 gatunków rosnących w Meksyku.

Ważniejsze gatunki. P. tuberosa L. uprawiana jest na szeroką skalę w Stanach Zjednoczonych, Afryce Południowej oraz we Włoszech. Znane są odmiany o kwiatach pełnych, spośród których wyróżnia się odmiana "Excelsior Pearl". Tuberozy uprawiamy jako rośliny doniczkowe.

Produkcja bulw. Dla produkcji bulw wybierane są tereny o glebie żyznej, piaszczysto-gliniastej. Pora sdazenia bulw przypada na kwiecień. Tuberozy sadzone są ręcznie pod pług. Zabiegi pielęgnacyjne podczas wzrostu polegają na niszczeniu i płytkim spulchnianiu gleby pomiędzy rzędami roślin. Kopanie bulw trwa od połowy października do połowy listopada. Po oczyszczeniu i przesuszeniu są one sortowane na materiał rozmnożeniowy i zdolny do kwitnienia.

Uprawa w doniczkach. Bulwy sadzimy do doniczek zazwyczaj na wiosnę, począwszy od marca do kwietnia, partiami. Wymagają ziemi żyznej, próchniczej. Najczęściej używamy ziemi liściowej lub inspektowej z domieszką piasku. Doniczki dołujemy w chłodnym inspekcie lub skrzyni belgijskiej, zabezpieczając rośliny przed wiosennymi przymrozkami. W dni pogodne silnie wietrzymy. W końcu maja - na początku czerwca, gdy pęd kwiatowy zacznie już wyżej wyrastać, zdejmujemy okna zae skrzyń. W czasie wzrostu zasilamy tuberozy nawozami płynnymi. Okres kwitnienia przypada od czerwca do sierpnia. Jeślibyśmy chcieli otrzymać tuberozy kwitnące w październiku-listopadzie, w tym bowiem czasie popyt na nie jest znacznie większy, należy bulwy przechować w chłodnym pomieszczeniu i sadzić je partiami w ciągu lipca i sierpnia."

TULIPAN

Tulipan należy do rodziny liliowatych. Występuje około 8 tysięcy odmian tulipanów. Kwiaty tulipanów występują w wielu kolorach i ich odcieniach - żółte, czerwone, różowe, białe fioletowe. Nie występują tylko czarne i niebieskie. Kształt kwiatu zależy od odmiany, występują odmiany kubkowate, miseczkowate, kielichowate i złożone formy o skręconych lub zaokrąglonych kwiatach. Tulipan jest przykładem rośliny u której zachodzi zjawisko termonastii. Według obserwacji zjawisko to zachodzi gdy jest jeszcze chłodno, kwiat tulipana otwiera się gdy temperatura wzrasta ponad 15oC, a zamyka gdy spada poniżej 13oC. Niektóre kwiaty są tak wrażliwe że reagują na zmiany wynoszące 0,5oC.

TURMERIK

Turmerik nazywany również kurkumą, szafranicą lub żółcieniem to rodzaj bylin z rodziny imbirowatych. Ma zastosowanie jako przyprawa, wówczas młode kłącze parzy się wrzątkiem, następnie suszy na słońcu i usuwa się z kłączy skórkę, a resztę miele na proszek . Roślina wykazuje działanie lecznicze: żółciotwórcze, rozkurczowe, bakteriobójcze, przeciwzapalne. Pobudza wątrobę do zwiększenia wytwarzania żółci, co ułatwia jej wydalanie. Działa ochronnie na miąższ wątroby. Związki czynne występujące w kurkumie niszczą bakterie i likwidują stany zapalne. Kurkumina, żółty pigment występujący w kłączach kurkumy, ma silne działanie przeciwzapalne i jest przeciwutleniaczem, posiada właściwości ochronne oraz przeciwnowotworowe, i - potencjalnie - przeciwdziałające chorobie Alzheimera. W kosmetyce ma zastosowanie jako barwnik szminek do ust, podkładów pod makijaż i płukanek do włosów i perfum.

TYKWA ( RODZAJ DYNI )

Tykwa to rodzaj jednorocznych, pnących roślin tropikalnych z rodziny dyniowatych. Przedstawiciele pochodzą z Afryki i Azji. Wykorzystywana jako roślina ozdobna – do celów dekoracyjnych wykorzystywane są owoce. Zrywa się je gdy są już w pełni dojrzałe tzn. zaczynają twardnieć i robić się lekkie, co pozwala zapobiec gniciu. Po zbiorze należy przechowywać je w suchym pomieszczeniu aż do całkowitego wysuszenia. Tykwy bardzo często służą też jako pojemnik do picia Yerba mate. Niektóre tykwy są trujące, spożywaj jedynie te, które są w sprzedaży jako pożywienie.

TYMIANEK

Otwiera na potrzeby partnera, pomaga określić pragnienia, pobudza namiętność.
Roślina wieloletnia (podkrzew), osiągająca 30 cm wysokości. Rozmnaża się z nasion, choć możliwe jest także jego sadzonkowanie. Nasiona wysiewa się do skrzyneczek na przełomie marca i kwietnia, a rozsadę wysadza się do gruntu w maju, gdy osiągnie 6-10 cm wysokości, w rozstawie 30X40 cm. Tymianek kwitnie dopiero w drugim roku wegetacji od czerwca do września. Nasiona zbierane są w lipcu i sierpniu.
Surowcem zielarskim jest ziele tymianku, zbierane na początku kwitnienia.

TYTOŃ

Tytoń to rodzaj roślin zielnych lub krzewów z rodziny psiankowatych, obejmujący ok. 100 gatunków. Nazwa rodzaju pochodzi z tur. "tütün", w staropolszczyźnie i gwarowo "tytuń". Gatunkiem typowym jest Nicotiana tabacum . · pierwotnie tytoń rósł tylko w Ameryce i nie był znany w Europie przed odkryciami Kolumba. W Ameryce powstały pierwsze wyroby tytoniowe, zaś Indianie zwijali liście tych roślin i wdychali ich dym. Choć to Kolumb pierwszy poinformował Stary Świat o tytoniu, to największe plantacje powstały w Ameryce Północnej, w posiadłościach angielskich (Wirginia). Tym, czym dla Karaibów była trzcina cukrowa, tym dla pierwszych kolonii był tytoń: źródłem zysków, motorem pierwszego przemysłu – i jednym z powodów sprowadzania niewolników z Afryki. Tytoń dla Anglii odkrył Walter Raleigh. We Francji tytoń rozpowszechnił Jean Nicot (od jego nazwiska pochodzi łacińska nazwa rodzaju). Z czasem plantacje trafiły i na inne kontynenty. Tytoń uprawiany jest również w Polsce. Tytoń był również od wieków stosowany przez rolników jako środek owadobójczy.