ZACIERP

Zacierp to gatunek rośliny drzewiastej z rodziny winterowatych, z Ameryki Środkowej i Ameryki Południowej. Roślina użytkowa, lecznicza i przyprawowa. Owoce i korowina (zw. cynamonem magelańskim, korą Wintera lub magelańską) stosowana zamiast cynamonu. Gorzka żywica i korowina — lecznicza stosowana na malarię, szkorbut, dolegliwości przewodu pokarmowego.

ZIELE ANGIELSKIE

Ziele angielskie to owoce korzennika lekarskiego, służące jako przyprawa. Znane także pod nazwami: pieprz angielski, pieprz pachnący, piment, pieprz goździkowy, nowe korzenie. Ziele angielskie, wbrew temu, co sugeruje nazwa, nie pochodzi z Anglii, a z Ameryki Południowej. Było ulubioną - obok wanilii - przyprawą Azteków. Pierwsze ziarenka ziela angielskiego przywieźli do Europy towarzysze Krzysztofa Kolumba. Angielska nazwa "allspice" oznaczająca przyprawę-wszystko, została ukuta przez Anglików, którzy myśleli, iż jest to połączenie kilku aromatycznych przypraw, takich jak cynamon, gałka muszkatołowa i goździki. Popularność tej przyprawy na Wyspach Brytyjskich sprawiła, iż Polacy nazwali ów owoc zielem angielskim. Niedojrzałe owoce zrywa się i suszy. Mają czerwono-brunatną barwę, chropowatą powierzchnię, kulisty kształt, smak pieprzu a zapach goździków. Zapach pochodzi od olejku pimentowego, którego głównym składnikiem jest taka sama substancja, jaką zawiera olejek goździkowy - eugenol. W zielu angielskim oprócz olejku znajdują się: żywica, garbniki, cukier, kwas jabłkowy i kwas gallusowy. Za najlepsze uważa się gatunki sprowadzane z Jamajki, Barbadosu i Kuby.

ZIEMNIAK

Ziemniak o botanicznej nazwie psianka ziemniak to gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej (Peru, Boliwia, Kolumbia, Chile). Obecnie rozprzestrzeniony na całym świecie jako roślina uprawna. W Polsce jest pospolicie uprawiany i przejściowo dziczejący (efemerofit). Cały nadziemny pęd (łodyga, liście, kwiaty i owoce) są trujące. Zawierają trującą solaninę. Powoduje ona poważne zatrucia pokarmowe, wykazuje też działanie rakotwórcze. W celach spożywczych użytkowane są bulwy, które nie zawierają solaniny. Jednakże jeżeli z jakichś powodów (np. w wyniku wypłukania gleby przez ulewne deszcze) były one przez dłuższy czas wystawione na działanie słońca, ich skórka zielenieje i również stają się trujące. Pierwsze uprawy ziemniaka pojawiły się w czasach prehistorycznych w Ameryce Południowej (środkowe Andy, tereny dawnego peruwiańskiego państwa Inków – Tahuantinsuyo). Do Europy ziemniaki dotarły w XVI wieku, a rozpowszechniły się w XVII w. W XVII i XVIII wieku traktowane były również jako roślina ozdobna. W części Europy, po zauważeniu, że jest bardzo wydajną rośliną uprawną wprowadzano ją do uprawy odgórnymi zarządzeniami (Fryderyk II Wielki w Prusach i Piotr I Wielki w Rosji)[2]. Wykorzystanie ziemniaków znacznie wzrosło po opracowaniu techniki ich magazynowania w kopcach, w których dają się przechowywać aż do wiosny następnego roku. Bulwy po ugotowaniu stanowią cenny pokarm człowieka. Pozostałe części rośliny są trujące. Popularnymi potrawami z ziemniaków są frytki, chipsy i kopytka.
Ziemniak jest też ważną rośliną pastewną, jako gotowany był podstawą tradycyjnej metody żywienia świń. Jest ważną rośliną przemysłową, używa się go do produkcji spirytusu, mączki ziemniaczanej, która jest niemalże czystą skrobią. Mączka ziemniaczana jest produktem używanym do wytwarzania wielu produktów spożywczych i przemysłowych. Ze względu na historię upraw ziemniaka oraz związany z nią udział tej rośliny w ocaleniu przed śmiercią głodową milionów ludzi na świecie, Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłosiła rok 2008 Międzynarodowym Rokiem Ziemniaka.

ZŁOCIEŃ

Złocień to rodzaj z rodziny astrowatych, ok. 200 gatunków występujących na półkuli północnej. W Polsce kilka gatunków, z których najpospolitszy jest złocień właściwy (Chrysanthemum leucanthemum), roślina łąkowa. W Pieninach rośnie złocień Zawadzkiego (Chrysanthemum zawadzkii), posiadający tutaj oderwane stanowisko, natomiast zwarty zasięg we wschodniej Azji. Wiele gatunków ozdobnych, zwłaszcza złocień ogrodowy, czyli tzw. chryzantema (Chrysanthemum indicum) z Chin i Japonii, ogromna liczba odmian. Złocień dalmatyński (Chrysanthemum cinerariaefolium) z Dalmacji oraz złocień kaukaski (Chrysanthemum roseum) z Kaukazu zawierają substancje owadobójcze - pyretrynę i cynerynę, i są wykorzystywane do produkcji nietoksycznych dla człowieka środków owadobójczych.

ZŁOTOWŁOS WŁOSKI

Złotowłos włoski występuje na wschodzie Ameryce Północnej w lasach liściastych. W szerszym ujęciu gatunku zasięg obejmuje też całą Amerykę Północną i Azję Wschodnią. Ozdobę stanowią rozłożyste liście. Jesienią przebarwiają się żółto. Uprawiany w ogrodach, w miejscach cienistych, na glebie próchnicznej, wilgotnej. Rozmnaża się wegetatywnie przez podział lub przez zarodniki.